Ik had alle tijd om te doen wat ik wilde

Geen verplichtingen, geen afspraken en ik was over het algemeen alleen. Mijn wereld stond stil en ik moest het opnieuw vormgeven. De dagen waren de dagen. De zon scheen. De lucht was blauw. De vogels vloten. De bloemen bloeiden… en toch was het leven niet zoals het had moeten zijn.
Ik zat urenlang aan tafel en las de krant van voor naar achter en andersom. Ik hoefde helemaal niets en mocht doen, waar ik zo lang niet aan toegekomen was. Hoe fijn was zoveel ruimte en vrijheid. Niemand die iets van mij verwachtte of waar ik voor moest zorgen…

Toch gilde heel mijn hart naar een kleine verplichting. Toch wilden mijn oren een opdracht horen of een vraag of een mededeling, waarmee ik aan de slag kon. De enorme stilte, knalde door mijn systeem, als oorverdovend lawaai. Vertraagd nam ik de tijd tot me en ik gleed weg in duisternis en soms zelfs wanhoop. Nergens houvast en ik kon niet vertrouwen op mijn automatische piloot. Ik had echter steun aan de contacten die er waren.

Ik herinner mij deze fase van het rouwproces en stel me voor, dat je in deze Corona tijd een geliefde bent verloren.
Niemand die even een bezoekje kan komen brengen. De afstand is lijfelijk voelbaar. Afscheid moeten nemen van een dierbare en het donker aan moeten gaan, zonder de omarming van een medemens. Dan wordt het rouwproces een nog eenzamere weg. Het pad van rouw is een pad, dat je alleen moet gaan. Niemand kan het van je overnemen, maar als de ander dan ook letterlijk op afstand moet blijven, dan kan ik me voorstellen, dat dit een nog heftigere route wordt.
Deze tijd is een bijzondere tijd en ik hoop dat we ondanks de afstand, er voor elkaar kunnen blijven. Dat we zelfs soms een beetje grensoverschrijdend contact maken, door de menselijke warmte toch over te brengen.

De wereld staat al weken stil

De wereld staat al weken stil en we komen zelf ook langzaam maar zeker steeds meer tot besef, wat werkelijk belangrijk is in het leven. Is het werken? Is het uitgaan? Is het met vakantie willen? Is het de laatste mode of trend? Of komen we tot inzicht en ontdekken dat het juist de kleine dingen zijn…
Ik hoor mezelf tegenwoordig vaak zeggen: “Blijf gezond” en daarbij kijk ik om me heen en ben tevreden, omdat ik
( gelukkig nog ) gezond ben. Ik kijk naar buiten en zie dat de zon schijnt. Ik pak mijn kopje koffie en zit op een bankje en ontdek bloemen, die zich heel voorzichtig, maar doelbewust uit de grond tevoorschijn toveren. In onze tuin, wordt het steeds kleurrijker en het geeft me een gevoel van rijkdom. Ik hoef niet aan tijdsdruk te voldoen en het geeft me een gevoel van ontspanning. Er hoeft op dit moment helemaal niets, maar toch beleef ik van alles en dat vooral door de waardering van de kleine dingen.

Ik vlieg bij deze bewustwording meteen terug naar een tijd, dat er een klein meisje om me heen drentelde. Ze kon niet goed lopen, niet goed zien, niet goed met de snelheid van de tijd mee. Als moeder zag ik echter haar verwondering voor alles om haar heen. In haar geschonden hoofdje, was ruimte voor de kleine dingen. Het kevertje, de bloemen, de zonsondergang en de pannenkoek. Voor haar was het leven een geschenk, waarin ze steeds weer nieuwe wonderen ontdekte. Deze wonderen werden met kinderlijke precisie vastgelegd door haar fotocamera. Wanneer ik deze foto’s weer bekijk, dan vult zich mijn hart weer met rijkdom. Zat zij niet in quarantaine? Heeft zij niet jarenlang gevreesd voor een kankercelletje, dat weer zou gaan groeien. Wist zij dat haar gezondheid niet vanzelfsprekend was? Toch heeft ze in al die jaren alleen maar herinneringen verzameld.

Deze tijd is niet prettig. Het is spannend en we hopen dat gezondheid mag blijven bestaan, maar ik wens dat we met elkaar, herinneringen zullen maken. Momenten, waarop we later met een glimlach terug mogen kijken.
Op afstand toch in verbinding en met het weten, dat het de kleine dingen zijn die het doen…

De afstand voelt zoveel groter

De afstand voelt zoveel groter, dan dat het daadwerkelijk is. Het is niet in centimeters aan te geven, maar in het contact dat niet mogelijk is. Niet mogen vasthouden, niet bij elkaar mogen zijn… het is zelfs verboden om elkaar aan te raken. Hoe groot wordt dan de machteloosheid om hier invulling aan te geven. Het mens-zijn wordt in grote mate niet toegestaan en de eenzaamheid wordt ervaren.
Maar toch wordt in deze tijd waarin het virus het contact laat verdwijnen, woorden gevonden die geschreven kunnen worden. Er worden liedjes geschreven die gezongen kunnen worden. Er worden gedichten neergezet, die voorgedragen kunnen worden. De creativiteit en de menselijke inzet vanuit liefde en zorg, vullen leegtes in en wordt de afstand verkleind.

“De afstand mag ik niet overbruggen en ik sta hier voor een raam, maar ik vind nu de woorden, die spreken van liefde. Met mijn hand op mijn hart en een kusgebaar, laat ik je weten, dat we weldegelijk verbonden zijn. Nu het zo lijfelijk voelbaar wordt, wat het voor mij betekent om niet bij je te kunnen zijn, laat dit me duidelijk ervaren, hoeveel ik van je hou en dat ik je nu al mis. Ik zie soms je angst en soms ook frustratie. Ik zie soms je eenzaamheid en de machteloosheid. Ik hoor aan je stem, dat het nu wel lang genoeg geduurd heeft, maar ik zie ook zoveel moed en kracht in je. Ik zie ook de overgave aan het gegeven. Ik ben zo trots op je, hoe jij je hier door heen sleept”.
 
Het is een bijzondere tijd, waarin we door alle afstand heen, meer in contact komen met onze ware gevoelens. We kunnen niet wegrennen of afleiding zoeken. We worden geconfronteerd met de dood die het virus zou kunnen brengen. We worden in ons gevoel geprikkeld om erbij stil te staan, hoe waardevol een persoon is in ons leven en dat we misschien afscheid zouden moeten nemen. We worden met zijn allen op scherp gezet en hierin is afstand houden telkens een gebod!

Het is een bijzondere tijd, want door alle vreselijke toestanden heen… komt toch telkens de liefde, de zorg en de aandacht aan het licht. Laten we vertrouwen houden in onszelf en in elkaar, zodat we na deze tijd met trots terug kunnen kijken, hoe we met deze situatie zijn omgegaan.
In liefde voor elkaar verbinden wij en als er iemand vanuit deze verbinding naar het licht wordt gehaald,
dat hij of zij (ondanks de lijfelijke afstand) gedragen zal worden door deze liefde.

Mag ik je vergeten?

Soms, heel soms ging er zomaar een dag voorbij, zonder dat ik aan mijn overleden kind had gedacht. Het vreemde daarbij was, dat ik me daarover meteen schuldig voelde. Alsof er een mist optrok, die me terug wilde hebben naar het trieste gevoel van gemis. Alsof ik van mezelf niet mocht vergeten, niet verder mocht leven, nooit weer echt vrolijk hoorde te zijn. “Ik ben iemand verloren, dus… ”.
Het pad van rouw, trok ook hier door mijn wezen. Hoe ging ik om met deze gedachte?
Ik ontdekte, dat het vooral een gedachte was, die me vertelde dat ik niet zo vrolijk mocht zijn en dat het vreemd was, dat ik niet meer elke dag met de lege plek bezig was. Ik werd stil en liet gedachten gaan. Ze kwamen regelmatig vanuit het rouwproces. Het wilde de leegte weer vullen. Het wilde me helpen om het gemis te plaatsen. De gedachte vormde zich, om met het verdriet om te kunnen gaan. De eerste jaren op het pad van rouw, nam de gedachte mijn leven over en liet me volgen en herbeleven. Soms kreeg de gedachte, het voor elkaar om me te laten struikelen, liet het me vallen, ging het me aan de haal. Mijn hart was gebroken en dat deed waanzinnig veel pijn, de gedachte wilde dat het zou veranderen. Mijn hart bloedde en dat maakte me moe en verdrietig, de gedachte wilde dat veranderen. Het pad van rouw, liet me echter zien, dat er geen verandering mogelijk was, alleen acceptatie en dat er een nieuwe invulling moest worden gegeven. Het pad was liefdevol en mild. De weg was geduldig en gaf me de tijd om naar mijn hart te leren luisteren en toe te geven aan de pijn en de tranen. Waar mijn gedachten weg wilden en pijn wilden vermijden, ging mijn hart op zoek naar verzachting en berusting. Het hart heelde heel voorzichtig, doordat het contact bleef houden met de liefde. De liefde die de verbinding altijd in herinnering houdt.
Het schuldgevoel, de gedachte dat ik niet mocht vergeten en daardoor niet echt meer mocht genieten, verminderde hierdoor. De liefde kreeg namelijk steeds meer zendtijd. In herinneringen kwam de warmte terug. In gedenken kreeg ik weer vat op de levenslust van mijn kind en dat van mijzelf. Om gemis te kunnen plaatsen kwam ik erachter, dat ik vooral mijn gevoel erbij moest betrekken. Emoties mochten en mogen er zijn en van daaruit, ben ik in staat geweest om een nieuwe plek in te richten voor mijn kind, dat niet meer aanwezig is, maar alles nog altijd met me deelt. Gun jezelf de tijd om te ontdekken, wanneer het hoofd wil vermijden en sta jezelf toe om de wond te voelen, te doorleven en te verweven in je verdere bestaan.

Een warme krachtknuffel

Aandacht voor elkaar

Waar het leven zijn gang zou moeten gaan, staat alles totaal stil. Waar ik wist hoe ik de tijd in moest vullen en mijn draai hervond, is nergens meer houvast. De wereld wacht, houdt z’n adem in en vertraagt. Het is een bijzondere tijd. Van alle kanten krijgen we berichten, hoe te handelen, hoe te denken, hoe te gaan of juist niet te gaan. In de stilte en de vertraging, lijkt het nieuws te schreeuwen.
Ik voel echter een grote stroom van mensen, die vanuit de stilte weer in beweging komt. Die zingend de medemens steunt, die met kleine gebaren laat weten, dat hij of zij wel beseft hoe moeilijk het is.
Er is namelijk emotie voelbaar, doordat we nu niet meer kunnen rennen, zien wij de eenzaamheid en het verdriet van de medemens. Ineens hebben wij tijd voor facetime of een rondje over straat, het koken van een pannetje soep ook voor de buurvrouw.  Wij kijken naar elkaar om.
Ik stel me voor hoe het op dit moment moet zijn, om een dierbare te verliezen. Er is geen mogelijkheid tot een troostknuffel. Je mag zelfs niet aan een ziekenhuisbed komen staan. Met een afstand die voorgeschreven is, moet er invulling worden gegeven aan het laatste afscheid. Het lijkt me vreselijk. Hoe anders zal het rouwverwerkingsproces dan zijn. Hoe dan later met de lege plaats om te gaan. Met alle respect kijk ik dan weer naar de uitvaartmensen, die met enorme creativiteit hier toch een wending aan geven, waardoor het afscheid iets dragelijker wordt.
Het is een bijzondere tijd, maar ik hoop, dat we met de middelen en mogelijkheden die er zijn, de ander blijven bijstaan en ondersteunen. Waardoor er door alle tranen heen, toch zo nu en dan een glimlach tevoorschijn mag komen. Een kushand, een troostgeschenk, brief, bloemetje of kaartje in de bus, aandacht op welke manier dan ook.
Wanneer we dan over een tijdje terugkijkend, kunnen constateren, dat wij met meer menselijkheid hebben kennis gemaakt en dat dit de aanzet wordt, om het vast te houden. Vertragend leven is meer aanwezig zijn in het hier en nu en is voor elke mens van oneindige waarde. We kunnen er dan meer voor elkaar zijn met liefde en aandacht.

Eenzaamheid; laten we verbonden blijven

De muren lijken zoveel harder en ze tonen me, meer dan ooit, de ruimte waarin ik me bevind. De wereld is gesloten en we mogen een tijdlang niet echt in vrijheid doen, wat we tot nu toe altijd hebben gedaan. Het lijkt beklemmend en beperkend en we kunnen niet wegvluchten naar een ander land of gebied. We moeten hier met z’n allen doorheen. Achteraf kun je pas zien, wat goed of juist niet goed is geweest. Achteraf is iedereen wijs. Nu zitten wij er middenin en kunnen de gehele situatie niet overzien. Het enige wat ons rest is, zoveel mogelijk binnen blijven en zo weinig mogelijk contacten hebben. Ineens is visite ontvangen of op visite gaan, niet meer mogelijk en merk je dat dit een vorm van machteloosheid geeft. Hele groepen bejaarden, zieken of risicogroepen worden afgesloten. Toch wordt er vindingrijk met deze quarantaine omgegaan. We zingen en maken muziek, we sturen filmpjes en mooie woorden. Ineens is er een grote stroom van contact op afstand en de mens voelt zich gezien.
Onze menselijkheid krijgt de tijd om zich te tonen. We moeten namelijk allemaal rustiger aan doen en binnen blijven en hierdoor wordt de bron van liefde en zorg weer zichtbaar. We waren een lange tijd alleen maar bezig met afspraken en verplichtingen. De eenzaamheid van de ander, werd niet opgemerkt en vooral in tijden van rouw en ziekte, bleven mensen achter en waren op zichzelf aangewezen. Laten wij nog even extra stilstaan bij de mensen, die ziek of alleen zijn of net iemand verloren hebben. Laten wij, vanuit ons hart, liefde sturen en hen in onze gedachten omarmen. Laat hen weten, dat je aan hen denkt en dat je hoopt dat deze periode snel voorbij zal zijn en dat we hierna elkaar weer echt in de armen zullen sluiten.

De veranderde wereld

Op dit moment voelt de wereld anders, dan het alom bekende. Op dit moment voelen we een soort ongeziene dreiging, die op alle manieren op ons af komt. Het is niet te zien en niet te horen of te ervaren. Pas als het in je zit, weet je dat je bent overgeleverd aan een indringer. Het is aan ieder van ons, om hiermee om te gaan. Je kunt hiervoor je eigen kracht en inzet gebruiken, je eigen vertrouwen en overgave. Ik herken deze dreiging.

Vannacht drong het tot me door, dat deze dreiging dezelfde spanning oplevert als de ziekte van mijn kind. Het sloop steeds dichterbij, het liet zich niet inperken en niet aanpakken. Wat we ook probeerden, de operatie was niet voldoende, chemokuren sloegen niet aan, bestralingen hadden maar beperkte uitwerking en daarmee moesten wij het doen. Als moeder doemden er vele scenario’s in mij op, de ene nog heftiger dan de andere. De toekomst was onzeker en we hadden nergens controle over. Machteloos keken wij naar onze kinderen, die wij zo graag een ander leven hadden aangeboden. Echter, toonden die 2 kleine mensjes ons een invulling van de dag, die helemaal niet somber was. Mijn zieke kind, bedacht telkens weer een nieuwe invulling. Elke keer weer paste zij zich aan, aan haar mogelijkheden. Ze gaf zich over aan elk moment en naam haar broertje daarin mee. Na enige tijd, restte mij niets anders dan dit voorbeeld te volgen. Puur levend in het nu, konden wij van de dag genieten en plezier maken. Er was geen buitenwereld, want die mocht niet komen in verband met besmettingsgevaar voor ons kind met chemo.
Er was geen invulling meer voor een toekomst, we hadden alleen de aangeboden dag. We dreven mee op de mogelijkheden die er waren en we hadden het goed.

Het kost enige moeite om tot overgave te komen. Het heeft me wel een tijdje gekost om niet met mijn hoofd, steeds weer de ellende te benoemen. Toch is het me gelukt om met de mogelijkheden die er waren, een invulling t geven van mijn leven op dat moment.
Op deze manier kijk ik nu ook naar de wereld, die tot stilstand is gekomen. Wat ik ooit ervoer in mijn eigen gezinnetje, gebeurt nu op wereldniveau. Het is hetzelfde, maar grootser. Ik hoop dat mijn verhaal je mag sterken om in overgave te komen. Vertrouw op jezelf en op de kracht die je in je hebt. Open elke dag je ogen met een verwachting van het goede. Heb jezelf lief en geef dat door aan de ander. Ik hoop dat mijn woorden je zullen steunen om te leven zoals een kind dat zou doen.

Heb vertrouwen en (probeer) geef je over aan wat is. Je kunt op dit moment niets controleren, alleen maar zijn en daar het beste van maken. Ik volg het voorbeeld van mijn kind, dat, ondanks veel pijn en handicaps, haar leven vierde.

Een warme verbindende knuffel van ons, Elles en Karin

Tranen zijn pareltjes van het hart

Ze stromen regelmatig.
Op de meest onverwachte momenten, vloeien ze en geven weer ruimte aan nieuwe indrukken. Tranen.
Een traan kan geanalyseerd worden en je zou het een vloeistof kunnen noemen, oogvocht, maar eigenlijk is het zoveel meer. Wetenschappelijk verklaard kom je daar niet… en zal je geen antwoord krijgen op het waarom van tranen.
Er zijn zoveel verschillende tranen. Tranen van verdriet. Tranen van onmacht. Tranen van overwinning. Tranen van blijdschap. Tranen van geluk. Tranen die stromen, bij het zien van verdriet of juist de blijdschap van de ander.
Tranen van ontroering.
Als er zoveel tranen zijn, kan het dan kloppen, dat ze niet zomaar stromen? Kan het zijn dat de mens tranen nodig heeft om emoties te ervaren? Emoties op alle vlak en met diverse redenen?
Tranen geven lucht aan het hart. Het hart dat geen woorden kent, maar wel de mogelijkheid heeft tot spreken. Zouden tranen pareltjes van het hart kunnen zijn?

Ik heb als kind besloten om nooit meer te huilen. Het leven was voor mij te hard en mijn tranen vonden geen weg meer. Ik heb me gespecialiseerd en geperfectioneerd om tranen binnen te houden. Vele, vele tientallen jaren later, besefte ik, dat dit misschien niet anders kon, maar dat het mijn hart geen ruimte meer gaf… Ik had mijn hart het zwijgen opgelegd…

Lieve mensen, met moed en met opgestroopte mouwen begon ik de muur om mijn hart te verwijderen. Met een intens verlangen naar gevoel, kroop ik door de kleinste opening om verder te kunnen gaan. In die tijd overleed mijn kind… Hoe vreselijk was het dat ik niet kon huilen, geen emoties meer kon tonen. Ik was verstard en moest nog meer op weg naar binnen. Eindelijk… na het overwinnen van mijn grootste angsten en mijn diepste pijn… kwamen er weer tranen en mijn hart had zijn stem terug. Het kan nu weer bewegen… het kan weer slaan… het kan weer lachen… het kan weer huilen. Mijn hart voelt weer … en mijn tranen mogen hun verhaal komen vertellen.

Kun/ mag jij huilen, wanneer jij een emotie voelt?

Tussen twee levens

Alsof de tijd heeft stilgestaan. Alsof er geen dagen, maanden of jaren zijn verstreken. De datum is weer aanstaande. Het moment van het definitieve afscheid. We wisten dat de dag zou komen. We bejubelden elk moment, dat ons nog werd gegeven en dat ik het handje van mijn kind nog vast kon houden. Elk jaar overnieuw, op dezelfde tijd en datum, vervliegt het besef, dat we verder zijn gegaan. Er is alleen maar de herinnering die altijd dezelfde is en ook altijd dezelfde zal blijven. Toen scheen de zon. Toen was er nog een moment van helderheid. Toen kwam er nog bezoek. Toen om 21.17 uur, werd het leven van mijn kind afgerond… Ze vloog op vleugels van de wind, naar een wereld van licht en liefde. De aarde liet ze achter zich, om los van haar lijden, van de vrijheid te genieten.

Ik bleef achter om het leven zonder haar vorm te geven. Geen automatische piloot, maar op eigen kracht en vastberadenheid. Mijn kind had geleefd, gedanst en gezongen, aan mij de taak om haar lied verder te dragen. Aan mij de eer, om haar voorbeeld van gezelligheid en vreugde door te blijven geven. Ik kijk terug naar jaren oefenen. Soms lukte het me een dag, waarna ik vervolgens weer struikelde en overnieuw moest beginnen. Het pad van rouw, voerde mij naar een gebied, dat ik niet kende en waar ik soms verdwaalde, maar met de vele herinneringen van mijn kind, vond ik een nieuwe richting en nu ben ik bewoner van dit prachtige land, met ups-and-downs, met vreugde en verdriet, met een lach en een traan. In dit land mag elke emotie er zijn. Het is er fijn en veilig en soms kan ik zelfs wandelen met mijn ogen dicht.

Met gesloten ogen, ontstaat er een stem, die vertelt over liefde voorbij de grenzen, met woorden van dankbaarheid en berusting. Ik beleef ze en verweef deze woorden met de warmte van fijne herinneringen.
Alsof de tijd stil is blijven staan, zo dichtbij is mijn kind, ze ging nooit bij mij vandaan.
Ik zal haar niet vergeten. Ik draag haar in mijn hart, dat ooit gebroken, maar weer geheeld is, dat slaat met het ritme van de liefde, voorbij tijd en grenzen, voorbij tranen en pijn. Ik weet dat we ooit weer samen zullen zijn.

Tekens op mijn pad

Met een gebroken hart dat langzaam is geheeld, stap ik nu verder in het leven. Beseffend dat elk moment belangrijk is. Ik ken mijn levensverdriet, maar ook weer de intense vreugde. Het hart heeft littekens opgelopen en daarmee heb ik te leven. Littekenweefsel, laat zich vaak op ongewenste momenten zien en voelen. Ik weet het en laat het dan ook toe. Het hoort bij mij en ik omarm dan de tranen of de brok in mijn keel. Ik voel me echter ook sterker door dit besef. Ik herken bij de ander dezelfde wond en kan hen hierdoor begrijpen en kan met hen meeleven. Troost geven in de ruimste zin van het woord.
Het pad dat ik nu beloop opent mijn ogen voor tekens die mij elke dag weer worden gegeven. Tekentjes in de vorm van een vlinder, koolmeesje, veertje of regenboog. Ooit zou ik dit hebben afgedaan als toeval, maar het bleek veel te vaak toevallig te zijn. Waar ik ooit onbewust aan voorbij stapte, tovert nu een glimlach op mijn gezicht.
“Goedemorgen”, fluister ik dan zacht, “wat fijn dat je weer even laat weten, dat je zo nu en dan nog om me heen bent. Dank je wel voor je groetje”.

Afgelopen weekend, was het weer zover. Iemand op Instagram was aanwezig op het concert van The Kelly Family. Ik was verbaasd, want ik dacht dat zij helemaal niet meer bestonden. Ik luisterde naar het liedje en was meteen weer jaren terug in de tijd, waar een klein meisje vrolijk meezong. “I’m in love with an alien!.“
Een glimlach trok over mijn gezicht, door deze fijne herinnering. Maar wat schets mijn verbazing, dat ik afgelopen zondag ineens getroffen werd door een liedje op de radio, de stemmen trilden door mijn wezen en ik moest mijn boek dichtdoen om te luisteren. Inderdaad weer The Kelly Family. Dat is dan teveel toeval en ik weet weer, het is een groetje van mijn kind.

Je kunt iets vinden van bovenstaand verhaal. Je kunt het inderdaad afdoen met toeval, maar stel eens, dat onze overleden lieverds met sprankels om je heen blijven. Sprankels die voor ieder van ons, anders ingevuld worden, omdat ieder zijn unieke herinnering heeft. Ik raad je aan, om het eens te proberen… Word je bewust van de tekens op jouw pad en laat de verbinding weer vorm krijgen.

Het is zo de moeite waard.