Troost door woorden

Het is niet eenvoudig om iets te zeggen, nu ik zie, dat jouw verdriet bijna niet te dragen is. Ik voel dat jij je tranen weg slikt en opzij drukt, terwijl ik hoop dat je mij vertrouwt, door ze te laten gaan. Ik zal niet over je oordelen. Ik zal geen mening hebben en ik kom niet met goede raad. Ik zal stilletjes naast je zitten en misschien leg ik mijn arm om jouw schouder en pak je hand even vast. Weet dat ik naast je sta en je probeer te begrijpen. Misschien heb ik dit verdriet ook ooit ervaren, misschien kan ik me voorstellen hoe jij je voelen moet, toch kan ik niet precies weten hoe het leven nu voor je is. Ik zwijg en leef met je mee.
Ik ben bij je. Ik heb de tijd genomen om er voor je te zijn. Geen snelle ontmoeting… Geen appje tussendoor… Oprechte aandacht voor jouw dag, die je nu aan moet gaan.
Je hoeft je niet te verontschuldigen. Je hoeft je niet sterker voor te doen, dan jij je voelt. Je hoeft geen glimlach tevoorschijn te toveren. Vertel, ik luister of zwijg, dan zwijg ik met jou mee.
In de leegte van jouw dag, wordt de stilte, de klank van afwezigheid. Het weven is begonnen, het opnieuw vormgeven van een toekomst. Het vergt moed, wil en energie om elke keer weer de keuze te maken vooruit te kijken of achterom te blikken. Er is vaak gezegd: “Veel sterkte met jouw verlies”, maar ik hoop dat je mijn troost ervaart als een extra steun voor deze moeilijke tijd.

In strijd tegen de machteloosheid

Terwijl de ziekte zich doelbewust een weg baande door het lichaam van mijn kind, werd het me steeds duidelijker dat ik niet bij machte was, hier iets tegen te doen. We hadden ziekenhuizen bezocht, doctoren gesproken, alternatieve paden bewandeld, maar niemand kon nog helpen. De operaties waren niet effectief genoeg gebleken, de bestralingen hadden niet het gewenste effect gehad, de medicijnen werkten niet en de verwachting werd daarom bijgesteld. Er zou geen genezing plaatsvinden, want de tumor liet zich niet pakken en was teruggekomen.
6 Jaren lang is er geprobeerd de kanker te verwijderen, maar het was niet gelukt.

Machteloos met lege handen, keek ik naar de toekomst, die enkel nog bestond uit het tellen van dagen. Elke dag was er weer één. Met elke dag kwam echter ook de laatste dag steeds dichterbij. Ik wist dat ik aan een afgrond stond en dat er een moment zou komen, dat ik naar beneden zou storten.
Die machteloosheid, bracht telkens weer een strijd in mij naar boven. Ik wilde zo allemachtig graag iets doen. Ik kon toch niet zomaar toekijken, dat Annemiek bij mij vandaan dreef? En toch gebeurde dat. Steeds sneller bleek te klok te tikken. Het zwaard van Damocles werd steeds duidelijker zichtbaar en het enige wat ik in mijn macht bleek te hebben, was overgave. Ik kon niets doen, niets meer doen. Ik kon alleen elk moment tot me nemen, waarin Annemiek nog bij me was. Niet meer aan een toekomst denken, alleen maar in het NU aanwezig zijn.

Machteloosheid had me eerst in de strijdmodus gedreven. Er moest toch nog iets kunnen worden gedaan, maar uiteindelijk liet het me zien, dat vechten geen optie was… Ik had het te ondergaan, omdat er geen verandering mogelijk was…

Toen ik uiteindelijk in de afgrond donderde… bleek de machteloosheid weer aanwezig… en weer moest ik op zoek naar de overgave en acceptatie…

In de leegte mis ik je

Hoe vaak heb ik zuchtend, “Ik mis haar” gezegd. Hoe dikwijls heb ik gedichten over gemis geschreven?
Maar als ik over het missen wil spreken, vind ik er geen woorden voor. Wat is missen? Missen en gemis op zich zeggen eigenlijk niet zoveel, maar het gevolg van missen, des te meer. Wat doet missen?
Het brengt stilte, leegte, eenzaamheid, verlangen, heimwee, verdriet, tranen, duisternis en pijn en alles wat daar weer bij hoort. Het is een verzameling van emoties, die allemaal door het missen ervaren worden.

Ik mis je, want het is zo stil en normaal hoorde ik je stem. Ik mis je, want het is zo leeg en anders zat je bij mij aan tafel. Ik mis je, want ik voel me eenzaam en we kunnen niets meer samendoen. Ik mis je, want ik verlang naar je, maar ik kan je niet meer vasthouden. Ik mis je omdat mijn dag niet meer is, zoals die ooit was. Ik mis je, want je bent er niet, nooit meer, waardoor ik me verdrietig voel, tranen huil en het licht niet meer terug kan vinden. Missen staat gelijk aan het voelen van pijn, omdat je verwond bent en het leven zo veranderd is.

Het gemis is een plaats, die ooit ingenomen werd en nu met leegte en stilte is gevuld.
Er had iemand moeten zijn, die helaas niet meer lijfelijk aanwezig is. “Ik mis haar”, zijn 3 kleine woordjes, maar vaak hoort er een heel verhaal bij.

Soms is er aandacht voor het verhaal, soms blijft het bij deze 3 woordjes…

De oorverdovende stilte

De stilte was oorverdovend. De leegte leger dan leeg. Mijn verzorgende taak was niet meer de basis van mijn bestaan en toch brak de dag weer aan met een nieuwe toekomst. Elke keer toonde de klok de tijd met minuten die gegeven werden en uren die geleefd zouden kunnen worden. Hoe vaak heb ik gedacht, dat dit uurwerk nooit meer vooruit zou lopen. Hoe vaak was ik verbaasd dat het alweer avond was. Hoe moest ik mijn leven weer inhoud geven, een leven waarin een gapend gat aanwezig was. Ik wist het niet.

De bewuste tijd, was echter ook geduldig en haastte zich niet. Het bleef gaan en liet me tot het besef komen, dat het aan mij was om in beweging te komen. Het moment, dat er ooit zou zijn, zou alleen door mij opgepakt kunnen worden. Het tikken begeleidde me om de leegte te aanschouwen, te doorvoelen, te accepteren en zo het verleden met het heden te verbinden. Ik moest de verantwoordelijkheid op mij nemen, om mijn leven weer zin te geven. Ik moest een keuze maken om vanuit het diepe verdriet een stap naar nieuwe vreugde te doen.

Mijn kind had jarenlang gevochten voor elk sprankeltje plezier. Ze had van elk moment een feestje gemaakt. Ondanks het feit, dat ze steeds minder mogelijkheden kreeg, lichamelijk beperkt werd en de wereld langzaam los moest laten. Ik heb haar keuzes zien maken, telkens weer met haar achteruitgang vrede zien krijgen en elke avond weer met een glimlach in slaap zien vallen.  Zij is en blijft mijn grote inspirator om in de leegte een warme glimlach tevoorschijn te toveren. In elke hartslag hoor ik haar lach. In elke ademhaling verneem ik haar kracht, die mij de moed geeft om mijn keuze voor het leven te maken.

Rouwen en stormen van emoties

Vanuit het niets opende ik mijn ogen en had geen idee waarom ik wakker werd. Ik staarde naar het plafond en kon de slaap niet meer te pakken krijgen. Een paar minuten later begon het knagende gevoel te komen met de voor mij al bekende vragen: “Waarom had ik niet laten weten, wat ik ervan vond? Waarom was ik niet naar de verpleging gelopen om een klacht in te dienen. Waarom liet ik gebeuren wat er op dat moment gebeurde?”
Schuldgevoel!!

Mijn kind is al jarenlang niet meer lijfelijk aanwezig en ben ik op weg op het pad van rouw, maar vaak komen er schuldgevoelens omhoog, die me weer terug trekken naar een tijd, waarin ik iets had kunnen doen of juist niet. Vooral als het donker is, vooral als je even niet goed oplet, vooral als je wakker ligt te staren en niets doet, komen gedachten omhoog van pijn en lijden. De herinnering van een verpleegster, die de pleister van haar hoofdje afrukte, waardoor de wond weer openging. De verpleegster, die niet naar ons luisterde en haar eigen plan trok. Ik bleef stil en liet het gebeuren. Zelfs nu nog, kunnen zulke herinneringen me plagen. Schuldgevoelens oordelen en zullen nooit rust of berusting brengen. Ze kunnen ook zorgen voor de gedachte, dat je zonder kind nooit meer gelukkig zult zijn, want als je blij zou kunnen zijn, dan lijkt het net, alsof je je kind vergeten bent.

Rouwen is een werkwoord dat samenwerkt met zeeën van emoties. Het is niet alleen leren omgaan met gemis, maar ook met het herkennen van gedachten en overtuigingen. Het is niet alleen inweven van de leegte en de afwezigheid, maar ook het accepteren van een verleden, dat niet meer aan te passen is.

Wanneer ik tegenwoordig wakker schiet uit mijn slaap, ken ik de patronen en de gedachten en laat ze voorbijtrekken. Ik verneem ze, maar luister er niet meer naar. Het is zoals het was en ik kan er verder niets meer aan veranderen. De tijd geeft me de ruimte om hiermee om te gaan.

Mijn draad

Als een rode draad slinger jij door mijn dagelijkse bestaan. Je bent er gewoon. Soms lig jij in een hoekje opgerold en rustig. Soms zit jij strakgetrokken tussen twee muren en strompel ik erover, waardoor ik even languit ga en weer op moet staan.

Mijn rode draad geeft me soms een moment dat ik ga zitten om het weer tot een bolletje op te winden en soms geeft het me aanleiding om er een schop tegen aan te geven, omdat ik er even niet mee aan de slag wil. Jij, die niet meer lijfelijk aanwezig bent, maar zo duidelijk zichtbaar. Jij, die zo’n diepe indruk in mijn wezen hebt achtergelaten, maar geen afdruk meer achterlaat in het werkelijke leven. Jij, waar ik zoveel liefde mee heb gedeeld, van heb ontvangen en gekregen. Jij, mijn rode draad, die met me mee vloeit, op elk moment, in elke nieuwe dag. Mijn draad, die ik steeds weer in handen houd en verweef in mijn ademhaling, in mijn lach, in mijn hartslag, in mijn leven. Ik blijf je vasthouden. Ik blijf met jou verbonden en ik verbind, ik weef, ik knoop de eindjes aan elkaar en zie een weefstuk met jou in het midden… in het diepste en mooiste plekje van mijn hart, om je nooit te vergeten.

Erin blijven hangen

Tijdens een gezellig gesprek kwam het aan de orde. We hadden het over het leven, de keuzes die we hadden gemaakt en hoe we naar de toekomst keken. Ik merk, dat ik op zulke momenten meestal stil val. Ik kijk namelijk niet meer naar de toekomst. Ik probeer zoveel mogelijk van vandaag en het nu te genieten en juist geen verwachtingen te hebben, over een tijd die komen gaat. Ik dwaal vaker af naar het verleden, spelend met mooie herinneringen, treurend om het verlies, soms nog in tranen die dan weer opkomen. Erover praten doe ik al lang niet meer, want dan blijf ik er toch wel erg in hangen…

Maar!

“Erin blijven hangen”, wat wordt daar eigenlijk mee bedoeld? Wanneer iemand het verlies niet kan verwerken en steeds weer in tranen is? Wanneer er geen stap gemaakt wordt naar de toekomst en in het verleden vast blijft zitten?  Wordt hierin dus aangegeven, dat het verlies op een gegeven moment ‘over’ of ‘verwerkt’ moet zijn?
Verstandelijk beredeneert begrijp ik goed, wat hier wordt bedoeld, maar gevoelsmatig vind ik het ‘blijven hangen’ toch wel een beladen woord. Want wie bepaalt hoelang je wel mag hangen en hoelang dat onwenselijk is?
De ander geeft aan dat het rouwproces te lang duurt en dat het tijd wordt, dat het leven weer moet worden opgepakt. Erin ‘blijven hangen’ is een oordeel, dat het fout is, wat je doet.

Ik zou heel graag zien, dat het geaccepteerd wordt, dat rouw een leven lang duurt. De lege plaats kan nooit worden ingevuld, door een nieuwe partner, een ander kind of ouder… Het gemis blijft, want deze dierbare persoon is lijfelijk niet meer aanwezig.
De leegte kan alleen maar in het leven worden verweven, met alle ups-and-downs. Elke dag brengt een nieuwe mogelijkheid om te blijven weven, maar soms ontbreekt de kracht, de moed en het doorzettingsvermogen en is er weer verdriet.

Zeg dan niet:” Kop op, blijf er niet in hangen”… begrijp wat er aan de hand is en geef aandacht op dat moment…

Wat vind jij? Want dit is een onderwerp dat meerdere invalshoeken kan hebben…

Vrijheid

Iedereen heeft behoefte aan vrijheid. Vrij zijn om te doen waar je zin in hebt. Lekker rusten en ‘lui’ zijn of juist actief de natuur in trekken. Hoe zou het leven zijn, als je alleen maar mocht doen, wat zich op dat moment aandient en dat je dan ook nog de keuze hebt om het wel of niet aan te pakken. Vrij als een vogel in de lucht. Vrij als een vis in het water. Dat kan wanneer je vakantie hebt. Eindelijk ben je de baas over jouw eigen tijd en bepaal je al dan niet samen met familie of vrienden wat je gaat doen. Geen stress of dwang, alleen maar gaan waar jouw wezen naar verlangt.

We trekken erop uit. Het ware leven lokt met vreugde en ontspanning, verwondering en actie. Eigenlijk is het leven zo bedoeld en zijn we veel vrije tijd kwijt aan verplichtingen, zoals school en werk. Onze maatschappij vraagt nu eenmaal economisch gewin en op die weg moeten we mee.
Maar dan breekt de zomertijd aan en iedereen gooit de remmen los. We stromen massaal naar bestemmingen waar we ons al een hele poos op verheugen en eindelijk kun je ademhalen.

We wensen jullie een fijne vakantieperiode toe en doe waar jouw hart blij van wordt. Ga en verken nieuwe oorden binnen of buiten jezelf en kom weer veilig thuis!

Door een Heilige Christoffel, de beschermheilige van de reiziger, bij je te dragen, ontvang je de bescherming tijdens de reis. Hij zorgt dat je weer heelhuids thuiskomt.

De vlinder

Hoe moeilijk het ook was. Hoe graag ik haar ook vast had gehouden. Toen mijn kind bij mij vandaan vloog, overspoelde mij ook een gevoel van opluchting. Terwijl ik haar handje nog vasthield en haar mijn laatste woorden toefluisterde, gleed er een vlaag van vrede en ontspanning over haar gezichtje. Het gevecht was voorbij en ze mocht gaan. Er was geen pijn meer. Ze was vrij.

Ik heb me dikwijls afgevraagd, hoe ik verder heb kunnen leven. Mijn lichaam heeft de vele jaren van haar ziek-zijn opgeslagen in elke cel en elke vezel. Vaak komen de beelden van haar strijd nog naar boven en maken mijn dag grijs en grauw, maar het besef dat er geen leed meer is, geeft me kracht om de toekomst weer in te kleuren.

Een vlinder is voor mij, de meest duidelijke symboliek voor het leven, dat geleefd werd. De tijd, die mijn kind hier op aarde mocht beleven en dat met zoveel enthousiasme heeft gedaan, zie ik hierin terug. Zwevend van bloem naar bloem. Rustend in de zon en genietend van de wind. Bevrijd uit de duisternis van de cocon en vertrouwend op haar vleugels, die haar van hier naar daar vervoeren.

Van hier naar daar en van daar naar hier. Tussen de werelden van gezien en niet te zien zijn en toch wetend dat beide werelden aan elkaar verbonden zijn.
Mijn kind, vrij van alle lijden, fladdert regelmatig om mijn heen. Elke keer wanneer er een vlinder zich aan mij toont, groet ik haar, ik lach en wandel verder.

Vaderdag met gemis…

Herinnering aan mijn vader…

Zo vanzelfsprekend was het. De gewoonste zaak van de wereld. Zijn aanwezigheid in mijn leven. Een man, die mijn grootvader had kunnen zijn, maar mijn vader was. Hij was al met pensioen toen ik nog heel klein was en altijd thuis.
Hij was van de oude stempel en bemoeide zich niet zoveel met mij, maar nu ik terugkijk naar mijn jeugd, gaf zijn aanwezigheid een warm en vertrouwd gevoel. Mijn vader zat op zijn stoel en vervulde zijn vaderlijke plicht.

Vaderdag is weer aanstaande en ik duik onder naar die tijd, waarin mijn vader nog leefde. Als kind kreeg ik van mijn vader de regels uitgelegd. Hoe je je als mens moest gedragen en wat er van mij, als meisje werd verwacht. Hij vertelde mij over vroeger, hij onderwees mij over de natuur. Hij liet mij naar de vogels luisteren, waarvan ik de namen en hun liedjes zou kunnen kennen. Hij gaf mij de liefde voor muziek en van hem heb ik mijn creativiteit. Hij probeerde mij ervan bewust te maken, dat sparen een deugd was. Mijn vader speelde een andere rol, dan mijn moeder, maar wat hij me heeft bijgebracht had ik nooit kunnen missen.

Toch besef ik me nu pas, vele jaren later, wat mijn vader voor me betekend heeft. Zijn stille aanwezigheid op de achtergrond, heeft me bodem gegeven om te groeien naar de mens die ik nu ben.
Zijn leeftijd vormde zo vaak een barrière, waardoor we niet altijd goed met elkaar overweg konden. Toch zie ik nu in, dat het me gediend heeft en dat ik dankbaar ben voor de vader, die ik heb gehad.
In mijn herinnering, hoor ik hem even grinniken en zie zijn twinkeling in de ogen. Ik ben even weer dat kleine meisje, dat haar handje in zijn hand legt en samen met hem op het stoepje bij de voordeur zit, wetende dat alles goed is.