Laat het er zijn

De ochtend vertraagde de dag en sleurde me naar een plek waar ik helemaal niet naar toe wilde. De duisternis hing nog steeds om me heen. Mijn goede voornemens, mijn enthousiasme, mijn wil en daadkracht had ik in de eerste week alweer achtergelaten en ik vroeg me af, waarom ik nu niet meer deed wat ik eigenlijk zo graag had willen doen. Mijn gedachten wilden me vertellen, dat ik niet bij machte was het roer om te gooien. Mijn gedachten vertelden me dat rouw, verlies en gemis altijd als eerste benoemd moesten worden. Mijn gedachten lieten me kijken naar herinneringen die mooi, goed en vreugdevol waren en dat zulke momenten nooit meer terug zouden komen. Rouw en duisternis werkten zo graag samen om mij terug te brengen naar mijn verdriet.

Maar klopten deze gedachten wel? Was het wel de waarheid? Kon het misschien ook zijn, dat de ochtend me juist vertelde, dat het weer licht ging worden? Kon het zijn dat het licht even op zich liet wachten, zodat ik erbij stil kon staan vanuit de duisternis naar buiten te treden, zoals de zon dat ook deed? Januari is een maand, die mij uitnodigde om niets te hoeven, niets te willen, niets te moeten. 31 Dagen lang mocht ik het nieuwe jaar aanschouwen en in die tijd kon ik me afvragen, wat ik ervan wilde gaan maken. De lege plek zou namelijk nooit meer gevuld worden. Het gemis zou altijd voelbaar blijven. Maar stond ik toe, dat de wond mocht helen?
Mocht ik van mezelf weer lachen en plezier maken? Mocht er een dag zijn, dat ik geen tranen meer liet stromen?

Het is niet simpel, maar er komt een dag, dat het antwoord op deze vragen ‘Ja” zal zijn. Wanneer je met heel veel liefde je eigen tempo ontwikkelt en jouw weg van rouw bekend is, dan weet je dat duisternis een deel is van het leven. Er zijn donkere periodes, misschien wel langer dan ooit, maar je weet dat er in de verste verte licht gloort.
Wanneer je nu het licht nog niet aankunt, laat het er zijn. Wanneer er nu nog tranen stromen, geef jezelf de ruimte, laat het er zijn. Wanneer je nu nog geen energie hebt, laat het er zijn. Maar vertrouw erop, dat ooit de dag komt, dat je voelt dat de wond langzaam maar zeker is geheeld.

Kun jij me vertellen of dat voor jou ook zo voelt?

Hoop voor een nieuw jaar

Een heel fijn en liefdevol 2020, waar gedenken met warmte omringd mag worden en herinneringen met een glimlach gekoesterd.

Het is triest en somber buiten. Alsof de decembermaand het licht heeft uitgedaan. De kou slaat mij op het lijf en de duisternis voelt als een zware deken. De feestdagen zijn vaak moeilijk door gemis, maar de stilte, die ontstaat na het knallen van het vuurwerk en het bezinken van al het feestgedruis, ligt soms nog zwaarder op mijn schouders en in mijn hart. Ik heb vaak moeite met het nieuwe jaar. Mijn onbezorgdheid ben ik lang geleden kwijt geraakt, maar ik heb met veel moeite en kracht, mijn vertrouwen terug weten te vinden.

Een nieuw jaar ligt nu voor me alsof het een grote tuin is, waar ik weer nieuwe bloemen mag planten. Een plek waar ik weer tot mezelf mag komen. Ruimte die ik tot me mag nemen om er iets van te maken.

Ik open mijn deur naar het nieuwe jaar en voel me hoopvol. “Hoop doet leven” en ik zaai mijn eerste zaadjes van hoop. Hoe donker het ook zal zijn, deze eerste dagen of misschien de eerste maanden, mijn hart blijft hopen op de dag, waarop de zon weer zal schijnen en mijn wezen weer volloopt met warmte, licht en liefde. Het leven kwam met tegenslagen en haalde me onderuit, maar ik sta weer op. Ook al weet ik, dat ik nog wel zal struikelen of terug zal vallen, de hoop neemt me bij de hand om me verder te begeleiden naar morgen. Natuurlijk mag ik blijven zitten en ik mag ook altijd weer even terug willen naar een tijd, die ooit eens was, maar de hoop zal ik niet verliezen.
Hoop is een woord van 4 letters, maar deze letters bezitten een waardevolle boodschap. Hoop!

Hoop geeft aanleiding voor nieuwe mensen in je leven. Hoop nodigt uit om van de dag te gaan genieten. Hoop geeft je kracht om uitdagingen aan te gaan en hoop is en blijft verbonden met de liefde die vertelt over een hart dat van iemand gehouden heeft en dat ook altijd zal blijven doen. Hoop is weten, dat ooit de verbinding weer voelbaar zal worden.

De tijd stil laten staan

Hoe zou het zijn, als ik de tijd stil kon laten staan. Hoe zou het voelen, om in een geleefd verleden, achter te kunnen blijven. Zou ik dan altijd gelukkig zijn? Zou ik dan beseffen dat een dag nooit meer terugkomt en dat ik daar meer dan 100 % van zou moeten genieten? Soms droom ik van die dagen, die ik ooit heb beleefd en herinner mij met een lach op mijn gezicht die mooie momenten. Ze leken doodnormaal. Het waren geen spectaculaire uitjes of verre reizen. Het waren geen hoogstaande feesten of intense avonturen. Het waren de kleine ogenblikken. Samen een kopje theedrinken. Samen op de bank, kijkend naar een programma op tv. Samen aan tafel terwijl we het ontbijt aten en alvast de dag bespraken.
Die kleine dingen, die zo normaal leken te zijn. Ik zou heel graag geweten hebben, dat deze ogenblikken zoveel waarde in zich droegen. Het waren de pareltjes die mijn leven glans gaven.

Dat beseffende probeer ik nu heel bewust van elke dag te genieten. Elke morgen sta ik op, om er het beste van te maken. Elke avond ga ik naar bed en bedank voor alles wat ik heb mogen beleven. Ik kijk met verwondering om me heen. Ik benoem wat mijn ogen zien en ik neem te tijd om mijn eten te nuttigen. Het is geen simpele les geweest om dit weten te beseffen. Wanneer je zo vaak terug hebt gewild naar een tijd, dan wordt het tijd om die tijd nu met vol bewustzijn te aanvaarden. Want we kunnen niet terug naar een verleden. Het enige wat ik nu bezit is vandaag.
Aan mij de keuze om er iets moois van te maken. Ondanks de afwezigheid van dierbare lieverds.

Kerstmis is aanstaande. Ga ik met vreugdevolle verwachting die dagen beleven en zet ik mijn lichtjes buiten of kijk ik weer terug met een verlangen naar een tijd, die ooit eens was. Elk jaar weer hang ik een engeltje in de boom en elk jaar weer staat er een speciaal kaarsje voor mijn kind te branden. Het licht beschijnt de liefde en vanuit die liefde komen herinneringen naar boven. Er is leegte en er is gemis, maar niets en niemand zal ooit haar plekje in kunnen nemen, omdat ze overal om me heen aanwezig is… In de kleine momenten en in mijn hart, bewaar ik haar voor eeuwig.

De donkere dagen voor kerst

Terwijl het jaar langzaam zijn ogen dichtdoet en het donker zich steeds meer als een deken over ons heen legt, tel ik de dagen naar Kerstmis en de Jaarwisseling. Ik trek naar binnen, letterlijk en figuurlijk. Ik kijk terug op de maanden en overdenk het jaar. Wanneer Sinterklaas weer naar Spanje is vertrokken en Wereldlichtjesdag is geweest, overvalt me weer de snelheid van de tijd. Ik heb geleerd het gemis in de dag te weven en ik heb geleerd om met de leegte om te gaan, maar elk jaar in december overvalt me toch weer de afwezigheid van mijn dierbaren.
Het is niet dat ik het benoem of dat ik heel bewust de plek aanwijs die niet meer gevuld is, maar er komt een gevoel van melancholie in mijn hart. Alsof er kleine pareltjes naar buiten willen. Ze twinkelen, schitteren en stralen. Ze vertellen mij van een verleden, waar een Kerstboom werd opgetuigd met Kerstmelodietjes op de achtergrond, kerstkransjes op een schaaltje, Nieuwjaarskoekjes met slagroom.  Een glimlach tovert zich tevoorschijn, maar ook toont zich het litteken in mijn hart… De pareltjes veranderen langzaamaan in tranen, die weer een weg over mijn wangen, vinden. Elk jaar weer, wordt dit spoor gevormd en vastgelegd.
Tranen, omdat de decembermaand, met zoveel licht en gezelligheid, de afwezigheid beschijnt en weer pijnlijk duidelijk maakt, dat diegene nooit meer aanwezig zal zijn.
Duisternis voert me naar het verdriet, dat ik mag voelen, dat tevoorschijn mag komen, dat gehuild mag worden. Elk jaar is er gelegenheid om het toe te laten, zodat het weefgaren weer verder af mag wikkelen. Wevend kom ik de dagen door, om uiteindelijk met Kerstmis toch het licht binnen te laten komen. De wond is verzorgd en weer verbonden. Het mag er zijn. Met Kerstmis is er dan ruimte om de sterren te zien stralen, het kaarslicht te aanvaarden en een groetje naar de hemel te blazen. Sterren stralen in de nacht, wachtend op de liefde, die altijd ontvangen zal worden en de verbinding altijd voelbaar zal blijven maken.

We blijven namen noemen

Een naam, een verzameling van letters en eigenlijk zo heel normaal. Wanneer je de naam uitspreekt, is er iemand die reageert. Over het algemeen worden er geen gesprekken gevoerd over een naam, totdat deze naam aan een mens verbonden is, die niet meer lijfelijk aanwezig is. De naam krijgt een lading…

Het verlies van een dierbare en het pad van rouw is een weg die van tevoren niet in te vullen is. Hierbij komt ook de ervaring, hoe met de naam zou moeten worden omgegaan. Wanneer het een kind betreft, wordt de naam nog een hele tijd aangevuld met een * teken en altijd bij het gezin gehouden en ook als afzender geschreven. Of de naam wordt vervangen door dit teken. Het voelt heftig om geen vermelding meer te maken. De naam weglaten voelt als het verwijderen van de plaats, die het kind ooit heeft ingenomen. Gelukkig wordt dit steeds beter begrepen en aanvaard in onze huidige maatschappij.

Na het verlies van een dierbare is het noemen van zijn of haar naam, verbonden met herinneringen. De dagen die samen zijn gedeeld en die ooit zijn beleefd. Deze herinneringen krijgen steeds meer waarde en zullen ook nooit meer worden aangevuld of herschreven. Hoe vreemd ook, het blijven altijd dezelfde herinneringen, die met de naam zullen worden verteld. Ook na vele jaren, blijft het verhaal hetzelfde, met de naam zo belangrijk is.

Je zou je af kunnen vragen of het verhaal dan misschien een keer afgerond zal worden en dat er geen behoefte meer aan zal zijn… Dat is niet het geval. Het verhaal van een leven dat ooit is geleefd, wordt gekoesterd en in leven gehouden, door er telkens weer over te vertellen.
Er reageert misschien niemand meer bij het noemen van de naam, maar de liefde zal wijzen naar de verbinding, die altijd is en zal blijven bestaan.       

Rouw is niet te meten

Doordat ik tegenwoordig veel Troostconsulten geef, ontdek ik nog meer dat er op Rouw wel een hoge verwachting ligt. De mens tegenover mij, voelt druk om weer ‘normaal’ te kunnen functioneren. Het verlies is geleden en wordt vaak in jaren geteld en dan moet er weer een dag zijn, waarop het leven weer is, zoals het ooit eens was.
Ik kom veel berichten tegen, zo ook deze week een filmpje van Manu Keirse, waarin verteld wordt over de Rouwtaken of rouwfases. Ik word er steeds weer wiebelig van. Rouw is niet in een Excel bestandje te zetten. Voor mij voelt het alsof je een vaste weg kunt bewandelen, wanneer je een verlies geleden hebt. Helaas is dit niet het geval. Natuurlijk zijn er overeenkomstige emoties, die voor elke mens gelden, maar rouw is vooral een enorm en groot persoonlijke proces. Het verliezen van een waardevolle mens aan de dood, staat vaak niet op zichzelf en raakt een oude pijn, die weer geactiveerd wordt. Ik herken het bij mezelf.
Toen Annemiek overleed, verloor ik in hetzelfde jaar mijn moeder. Twee verliezen in zo’n korte tijd, kon mijn wezen niet aan, dus plaatste ik het overlijden van mijn moeder in een prachtig doosje met een gouden lintje erom, ergens achterin mijn geheugen. Het heeft jaren geduurd, voordat ik begreep dat ik daar nog een ‘rouwtaak’ te verrichten had. Weggestopt voor tijden, wanneer er weer ruimte zou zijn ontstaan om deze tranen de ruimte te geven.
Rouw en taken… klinkt voor mij alsof je een ‘taak’ moet uitvoeren en dat die taak dan is afgewerkt. Taken zijn opdrachten, die opgegeven zijn en waarvan men verwacht, dat er een dag komt, dat alles achter de rug is.

Inderdaad is rouw een werkwoord, je hebt de verantwoordelijkheid om van je leven, het beste te maken. Rouw staat gelijk aan verweven van een ervaring in het dagelijkse bestaan. Maar rouw is voor elke mens een uitdaging om het in zijn of haar persoonlijke situatie te laten passen.
Het bijzondere van het omschrijven van een ‘Takenpakket’ is, dat je beoordeeld wordt aan de hand van dit pakket.
Als je niet voldoet, dan is er iets met je aan de hand.

Natuurlijk is er iets aan de hand… en dat zal een leven lang duren. De lege plaats blijft namelijk altijd bestaan. Geef aan elke mens zijn/ haar tijd en ruimte om het te aanvaarden en hopelijk is er begrip en respect voor de wijze waarop dat wordt gedaan. 

De prijs van de liefde

Jaren wist ik dat de dag zou komen. Alsof ik naar de rand van een afgrond werd geduwd. Niet zomaar een afgrond, maar een zwart gat, waar geen einde aan scheen te komen. Soms kon ik al in de diepte kijken, maar had de mogelijkheid door hoop te blijven houden, terug te stappen. De ziekte van mijn kind was echter zoveel sterker, waardoor ik uiteindelijk viel. Er was geen grijpen of vastklampen meer mogelijk. Mijn kind was gestorven.
Ondanks haar vertrouwen op herstel. Ondanks haar positiviteit. Ondanks haar moed en wilskracht, was haar lijfje niet in staat de kankercellen weg te werken. Op het moment dat ze haar laatste adem uitblies en ik haar handje langzaam koud voelde worden, duikelde ik de diepte in.
Donkerder dan ik had voorzien, dieper dan verwacht. Pijnlijker dan pijnlijk, smakte ik tegen de grond.

In deze diepte was ik verdoofd, verdwaald en verdrietig. Deze plek was niet bekend en het voelde koud en eenzaam. Het werd echter wel mijn thuisbasis, van waar uit ik mijn nieuwe weg invulde. Het vergde kracht om te klimmen, moed om door te gaan, vertrouwen in het licht en hoop om ooit weer verder en hoger te kunnen.
De verwondingen die ik heb opgelopen lieten littekens na en de tranen zullen altijd op onverwachtse momenten blijven stromen. Maar midden in het intense gemis, voel ik dat dit de prijs van liefde is.

De laatste dag…

Wanneer je zou weten, dat dit jouw laatste dag zou zijn, zou je dan deze dag anders invullen? Zou deze dag dan een hoogtepunt worden, dat voor altijd in herinneringen zou worden bewaard? Ik wel!
Hoe jammer is het, dat je helaas niet weet wanneer die dag aanbreekt. Soms kun je achteraf zeggen, dat het erop leek dat een mens zijn leven aan het afronden was, maar dat je het niet bewust in de gaten had.
De bewuste dag die, wanneer het de laatste blijkt te zijn, graag teruggedraaid zou worden.

Terugkijkende op een leven, merk ik dat die laatste dag, tevens de eerste dag was van een leven ‘zonder’.
Op de laatste dag, werd afscheid genomen van de aanwezigheid van een dierbaar persoon. De wereld en de tijd schenen stil te staan. Verdoofd en in overlevingsstand werd het afscheid voorbereid. Pijn en gemis werden nog op afstand gehouden, want het leven stond nog dichtbij en werd nog bijna tastbaar doorvoeld.
Na alle drukte van het afscheid nemen, overrompelde de leegte in het dagelijkse bestaan. Geleefd worden. Een nieuwe invulling geven aan de toekomst, met heimwee naar de momenten, die geleefd werden voor De Laatste Dag!

De beleving van De Laatste Dag kleurt ook de weg van rouw. Heb je persoonlijk afscheid kunnen nemen. Heb je nog een kus kunnen geven. Heb je nog een groet over kunnen brengen. Heb je vast kunnen houden. Heb je nog een glimlach gedeeld… of juist niet.. Heb je het boek dicht kunnen doen of is het een verhaal met een open einde…

De Laatste Dag … Hoe heb jij die beleefd?

Gedenken voorbij de sterren en de maan

Voorbij de sterren en de maan, dwaal ik in de richting waar ik jou terugvind. Het plekje waar mijn blik op valt en mijn hart jouw afdruk weer voelbaar maakt. Het zijn jouw woorden, die ik zelf weer fluister. Het is jouw lach, waar mijn mond op reageert. Het is jouw hand, waar mijn huid van vertelt en het is jouw liefde die mijn ogen laten stralen. Op 2 november steek ik het kaarsje vroeger aan, dan op andere dagen. Op deze gedenkdag verlicht ik mijn huis, de kamer en ook weer mijn hart. De duisternis is duidelijker voelbaar, de zon is minder krachtig, maar de liefde overwint alles en ontvlamt bij elke ademhaling. Gedenken is als een boek, dat zonder woorden over een leven vertelt. Vele hoofdstukken zijn vastgelegd in de kamers van mijn hart. Soms komen tranen, maar deze worden weer afgelost door een glimlach van vreugde. Soms is er een rilling maar deze wordt weer vervangen door de warmte van fijne herinneringen.
Gedenken is terugkijken naar een leven, dat ooit eens was. Hervoelen wat ooit gevoeld is. Nogmaals onderdompelen in een oase van tijd, die nog niet belast was door het weten, wat nu de werkelijkheid is. Hoe goed was het leven, hoe fijn waren de dagen, hoe waardevol de herinneringen. Voorbij de sterren en de maan, voorbij de planeten en voorbij de zon, voorbij tijd en ruimte, zo ver weg… en toch zo dichtbij…

Voorbij tijd en ruimte

“Na dit leven is er niets en alles hier is zonder reden!” De woorden galmden in mijn wezen na en raakten een gevoelige snaar. De mevrouw tegenover mij, was er stellig van overtuigd en knikte er ter bevestiging bij.
Ze meldde met dezelfde stelligheid dat ze verder moest en stapte kordaat in de richting die zij voor ogen had.
Ik keek haar na en overdacht ons gesprek. Ik was haar tegengekomen en wist dat ze sinds kort zonder partner verder moest en had haar gevraagd hoe het met haar ging. Ze moest even nadenken voordat ze me vertelde dat
er niets anders op zat dan verder met leven te moeten en dat het soms moeilijk was, maar over het algemeen lukte het best wel. Mijn gevoelige snaar vertelde me echter zoveel meer; de trilling in haar stem en de blik, die even weg was geschoten.
Ik herhaalde haar woorden en moest bekennen, dat voor mij het leven nooit eindigt. Na de dood is er een nieuw begin. Het leven is voor mij een wandeling op weg naar groei. Elke dag kan een uitdaging zijn om van te leren en elke stap kan weer leiden naar een volgende les. De dood is voor mij, verandering van gedaante en in deze nieuwe vorm ben ik nog altijd aanwezig. Deze gedachte geeft me enorm veel steun, maar ook laat het me openstaan voor boodschappen van de andere kant. Berichtjes van liefde die kracht geven en troosten. De aanwezigheid van het licht die de weg uit de duisternis toont. De stilte van vertrouwen, die wonden heelt.
Ieder zal over het leven zijn eigen gedachtes hebben, door de ervaringen die zijn opgedaan, maar ik geloof dat
 mijn ziel voorbij tijd en ruimte zal blijven bestaan en dat de verbinding voor eeuwig is.

Deze overtuiging begeleidt me en is een deel van mij, om mijn leven op mijn manier in te vullen. Liefdevol kan ik over mijn kind blijven spreken en over alle overleden dierbaren, omdat ik weet, dat ik ze ooit terug zal zien.
Ooit komt het moment, dat ik in totale liefde terug keer, naar de plaats waar zij wachten.

Alles in dit leven heeft zijn reden. Wat vinden jullie?